{"id":10696,"date":"2017-02-27T09:06:57","date_gmt":"2017-02-27T08:06:57","guid":{"rendered":"http:\/\/www.vontrompka.com\/blog\/?p=10696"},"modified":"2017-02-27T09:06:57","modified_gmt":"2017-02-27T08:06:57","slug":"notes-indyjski","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vontrompka.com\/blog\/2017\/02\/notes-indyjski\/","title":{"rendered":"notes indyjski"},"content":{"rendered":"

sobie samemu ku przytomno\u015bci za kilka lat; ale mo\u017ce i kogo\u015b to zainteresuje.<\/p>\n

  • \nby\u0142em w Indiach ju\u017c czwarty raz, drugi raz na p\u00f3\u0142nocy. zacz\u0105\u0142em czterna\u015bcie lat temu, w\u0142a\u015bnie na p\u00f3\u0142nocy i chyba co\u015b si\u0119 od tego czasu zmieni\u0142o – albo obiektywne otoczenie, albo oko obserwatora, albo jedno i drugie.<\/li>\n
  • \nobserwator doznaje, \u017ce jest jakby mniej nachalnie napastowany i mniej agresywnie pr\u00f3buje si\u0119 go oszuka\u0107; mo\u017cliwe, \u017ce obserwator mniej si\u0119 przejmuje, a wi\u0119cej ignoruje. jeszcze siedem<\/a> lat temu by\u0142o w nim wi\u0119cej z\u0142o\u015bci, z\u0142o\u015b\u0107 jest atrakcyjnie elokwentna, ale czy na pewno m\u0105drzejsza. nazwijmy to m\u0105dro\u015bci\u0105 etapu.<\/li>\n
  • \na otoczenie: statystyki m\u00f3wi\u0105, \u017ce pekab ro\u015bnie tu stale o t\u0142uste 7% rocznie, wzrost populacji po\u017cera z tego 1 punkt, ale i tak zostaje tyle, by przez te czterna\u015bcie lat podwoi\u0107 gospodark\u0119 i to z g\u00f3rk\u0105. to nadal bardzo biedny kraj, ale jednak sporo bogatszy, ni\u017c na pocz\u0105tku wieku. mo\u017ce nie trzeba tak za\u017carcie walczy\u0107 o chleb? n\u0119dzarzy pono\u0107 uby\u0142a po\u0142owa.<\/li>\n
  • \n(it’s globalizacja, folks)<\/li>\n
  • \nale nadal to kraj ci\u0119\u017ckiej, masowej pracy r\u0119cznej i no\u017cnej. ryksze osobowe [1]<\/a>, ryksze towarowe [2]<\/a>, wytw\u00f3rnie pokarm\u00f3w [3]<\/a>, farbiarnie [4]<\/a>, zak\u0142ady krawieckie [5]<\/a>… obok zaparkowanych wytwor\u00f3w najnowocze\u015bniejszej technologii znanej ludziom – cz\u0142owiek na palenisku wytwarza rondelki [6]<\/a>. groszowa gospodarka – skazana na zag\u0142ad\u0119? a mo\u017ce – nie?…\n<\/li>\n
  • \n\u015bmierdzi uryn\u0105, to nadal g\u0142\u00f3wna nuta z indyjskiej gamy perfum. m\u0119\u017cczy\u017ani szczaj\u0105 w ka\u017cdym zau\u0142ku [7]<\/a>, osobliwo\u015bci\u0105 s\u0105 delijskie uryna\u0142y ufundowane na \u015brodku chodnik\u00f3w (chodnik\u00f3w?!).<\/li>\n
  • \ni jest brudno, praktycznie nie ma miejsc po prostu czystych, s\u0105 najwy\u017cej obmiecione, chyba nikomu to specjalnie nie przeszkadza, cho\u0107 do dbania o czysto\u015b\u0107 zach\u0119ca si\u0119 z pomoc\u0105 wszechwidz\u0105cych okular\u00f3w Gandhiego. [8]<\/a><\/li>\n
  • \nby\u0142em w miejscu tak brudnym, \u017ce nie mog\u0142em go sfotografowa\u0107, bo porzyga\u0142bym si\u0119, gdybym p\u00f3\u017aniej zobaczy\u0142 zdj\u0119cie.<\/li>\n
  • \nplastik, zwa\u0142y plastiku generowane pracowicie codziennie przez przesz\u0142o miliard konsumuj\u0105cych bez przerwy a to czipsy, a to chrupki, a to herbatniczki, a to thali na wynos. plastik walaj\u0105cy si\u0119 i spalany wprost na ulicach; o smogu wspomn\u0119 tylko tyle, \u017ce na powr\u00f3t do Polski cieszy\u0142em si\u0119 jak na wyjazd do sanatorium.<\/li>\n
  • \nto mo\u017ce by\u0107 skutek braku odpowiednich nawyk\u00f3w, mo\u017ce \u0142oteweryzmu, ale mo\u017ce te\u017c – autentycznej biedy, i to biedy podw\u00f3jnej. raz, bo wci\u0105\u017c ubodzy s\u0105 ludzie, dwa, bo niezasobne jest pa\u0144stwo, \u015bci\u0105gaj\u0105ce niewiele (procentowo) podatk\u00f3w, zbiurokratyzowane i skorumpowane. brak mo\u017cliwo\u015bci, by zbudowa\u0107 skuteczny system dbaj\u0105cy o jako\u015b\u0107 \u017cycia wszystkich; okazuje si\u0119, \u017ce dobre powietrze do\u015b\u0107 trudno sobie kupi\u0107.<\/li>\n
  • \na ka\u017cdy chce konsumowa\u0107 i \u017cy\u0107 tak Godnie, jak Ty, do czego trzeba licznych kilowatogodzin. (it’s globalizacja, folks)<\/li>\n
  • \nIndie, te zurbanizowane, przypominaj\u0105 jakie\u015b podwarszawskie miasteczko, zbombardowane, cz\u0119\u015bciowo odbudowane i zn\u00f3w zbombardowane, a potem umajone gdzieniegdzie krzykliw\u0105 foli\u0105 reklamow\u0105. i nigdy ma\u0142o kolor\u00f3w, gradient\u00f3w, font\u00f3w, cieni. musi by\u0107 \u015blicznie. i jest. [9]<\/a> a w\u015br\u00f3d tego pi\u0119kna przechadzaj\u0105 si\u0119 krowy, \u015bwinie i psy i po\u017ceraj\u0105, co tam z tego marketingu spad\u0142o. du\u017ce miasta r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 od ma\u0142ych na og\u00f3\u0142 odleg\u0142o\u015bciami, na jakie to wszechmiasteczko si\u0119 rozpe\u0142za.<\/li>\n
  • \ndopiero przy wielu, wielu milionach nast\u0119puje jakie\u015b przej\u015bcie fazowe, wymuszone g\u0142\u00f3wnie potrzebami komunikacyjnymi i reprezentacyjnymi. (Delhi zbudowa\u0142o spor\u0105 sie\u0107 metra g\u0142\u00f3wnie ju\u017c po mojej pierwszej wycieczce.) [10]<\/a><\/li>\n
  • \nobiecuj\u0119, \u017ce nie b\u0119d\u0119 ju\u017c narzeka\u0142, \u017ce Polska jest brzydka.<\/li>\n
  • \nprzynajmniej przez tydzie\u0144.<\/li>\n
  • \nale przecie\u017c s\u0105 i per\u0142y; troch\u0119 prawdziwego, starego pi\u0119kna, jako\u015b nierozszabrowanego w ci\u0105gu stuleci (w tym: przez Brytyjczyk\u00f3w zamieniaj\u0105cych zabytki p\u00f3\u0142nocy w koszary) [11]<\/a> [12]<\/a> [13]<\/a>.<\/li>\n
  • \nruch uliczny niebywa\u0142y, intensywniejszy chyba ni\u017c kiedy\u015b. zachwyca, jak w ka\u017cdej sekundzie, bez przerwy, setki uczestnik\u00f3w negocjuj\u0105 mi\u0119dzy sob\u0105 wektory pr\u0119dko\u015bci, jednocze\u015bnie pisz\u0105c smsy (tak, na motocyklu, co si\u0119 dziwisz) i slalomuj\u0105c mi\u0119dzy krowimi g\u00f3wnami, w zasadzie bezkolizyjnie. decyduje masa poruszaj\u0105cego si\u0119 obiektu.<\/li>\n
  • \nprzy czym oficer policji przechodz\u0105cy przez jezdni\u0119 stanowi ekwiwalent trzech ton.<\/li>\n
  • \na park maszynowy unowocze\u015bnia si\u0119; pojawiaj\u0105 si\u0119 e-tuktuki (swoj\u0105 drog\u0105, s\u0142owo tuktuk nie funkcjonowa\u0142o tu jeszcze siedem lat temu; tury\u015bci musieli przywlec z Azji P\u0142d-Wsch) dopiero pod koniec trafi\u0142em na stadko ambassador\u00f3w – gatunek zdecydowanie na wymarciu. [14]<\/a><\/li>\n
  • \ni ha\u0142as, HA\u0141AS wsz\u0119dzie. klaksony, muzyka, g\u0142o\u015bne rozmowy. ha\u0142as, smr\u00f3d, przyprawy, oni tu musz\u0105 mie\u0107 nieco przyt\u0119pione zmys\u0142y.<\/li>\n
  • \nbo przyprawy, jedzenie, za ka\u017cdym razem to samo, kilka dni entuzjazmu zako\u0144czonych awersj\u0105 na sam zapach. w poszukiwaniu kalorii dawno nie wch\u0142on\u0105\u0142em tylu banan\u00f3w i nie wypi\u0142em tyle coca coli. po paru dniach przerwy mo\u017cna nie\u015bmia\u0142o wr\u00f3ci\u0107 do tych wszystkich przearomatyzowanych i przet\u0142uszczonych sos\u00f3w i papek.<\/li>\n
  • \n(wbrew mitom wi\u0119kszo\u015b\u0107 mieszka\u0144c\u00f3w Indii jada mi\u0119so.)<\/li>\n
  • \nnieuchronna nask\u00f3rkowo\u015b\u0107 kontaktu: turysta skazany jest na rozmowy z nagabywaczami, handlarzami, hotelarzami i sprzedawcami jedzenia. poza tym trafiaj\u0105 si\u0119 schematyczne do\u015b\u0107 rozmowy z przypadkowymi wsp\u00f3\u0142pasa\u017cerami szlifuj\u0105cymi angielski, a tylko z rzadka zdarza si\u0119 wymiana ciut wnikliwsza.<\/li>\n
  • \ngdy wtem zaczepia nas bikanerzanin po pi\u0119\u0107dziesi\u0105tce, jedyny Gypsy in town, i oprowadza nas po swoim mie\u015bcie i swoim \u017cyciu, przedstawiaj\u0105c nas swojemu mistrzowi, przyjacio\u0142om i c\u00f3rce, a ta prezentuje nam szko\u0142\u0119, w kt\u00f3rej uczy. w zamian mamy przes\u0142a\u0107 mu zdj\u0119cia, kt\u00f3re z nim zrobili\u015bmy. bardzo mi\u0142e p\u00f3\u0142 dnia. [15]<\/a><\/li>\n
  • \nus\u0142ysza\u0142em od niego, a czytam to r\u00f3wnie\u017c w nag\u0142\u00f3wkach indyjskich gazet (dzi\u015b i kiedy\u015b), \u017ce Indie praktycznie dogoni\u0142y ju\u017c Ameryk\u0119 – technologicznie i militarnie.<\/li>\n
  • \njedynie demokracj\u0119 musz\u0105 jeszcze dopracowa\u0107…<\/li>\n
  • \nw og\u00f3lno\u015bci stykali\u015bmy si\u0119 z \u017cyczliwo\u015bci\u0105, sympati\u0105, ciekawsko\u015bci\u0105. nie czu\u0107 agresji wobec intruza – turysty. hello! how are you! which country! aaa, Poooland!\n<\/li>\n
  • \njakie\u015b wnioski o mentalno\u015bci Hindus\u00f3w mo\u017ce sugerowa\u0107 telewizja, a szczeg\u00f3lnie opery mydlane, programy rozrywkowe i reklamy, ale, po pierwsze, wnioskowanie o stanie umys\u0142\u00f3w odbiorc\u00f3w na podstawie samej tylko topornej gry i oczywistych slapstik\u00f3w, bez znajomo\u015bci j\u0119zyka, jest nieco ryzykowne, a po drugie, czy na pewno mo\u017cna powiedzie\u0107 co\u015b sensownego o Polakach na podstawie tvx gdzie x = p lub n. no mo\u017ce i mo\u017cna…<\/li>\n
  • \nniezb\u0119dna uwaga: wszelkie generalizacje o Hindusach s\u0105 r\u00f3wnie m\u0105dre, co stwierdzenia w rodzaju “Polacy to katolicy i kochaj\u0105 rodzin\u0119”. ale: s\u0105 nieuniknione w takim opisie lo-res, wnioskowanym z niewielu w sumie prze\u017cytych detali. podkre\u015blam tylko, \u017ce to m\u00f3j w\u0142asny wywar, nic naukowo obiektywnego.<\/li>\n
  • \npo czwartej wycieczce nie odwa\u017cy\u0142bym si\u0119 powiedzie\u0107, \u017ce znam i rozumiem Indie.<\/li>\n
  • \nwci\u0105\u017c wzbudzam niebywa\u0142\u0105 sensacj\u0119, zw\u0142aszcza w mniejszych miastach, i bywam atrakcj\u0105 wi\u0119ksz\u0105 ni\u017c kilkusetletni zabytek: pojawi\u0142em si\u0119 pewnie w paruset kopiach na fejsbukowych selfiesach robionych po pro\u015bbie albo z nie\u015bmia\u0142ego biodra (nigdy nie odmawiam, zawsze si\u0119 u\u015bmiecham). ale rozm\u00f3w w trakcie przemieszczania si\u0119 poci\u0105gami jest mniej. m\u0142odsi s\u0105 online, z nosami w kom\u00f3rkach.<\/li>\n
  • \nmimo onlajnowo\u015bci to chyba nadal kultura kontynuacji, a nie zerwania. rodzina, kasta, to ma znaczenie. m\u0142odzi m\u00f3wi\u0105 wprost, \u017ce ufaj\u0105 starym, kiedy ci dobieraj\u0105 im ma\u0142\u017conk\u00f3w (r\u00f3\u017cnica pokole\u0144 to nie r\u00f3\u017cnica \u015bwiat\u00f3w!). ale: w wielkich miastach jest coraz wi\u0119cej pozakastowych love-marriages. a ci, kt\u00f3rym \u017cycie si\u0119 aran\u017cuje, romansuj\u0105. chyba raczej przed, ni\u017c na boku.<\/li>\n
  • \nswoj\u0105 drog\u0105, jak \u015bmieszny jest burz\u0105cy si\u0119 przeciw tym zwyczajom Europejczyk z tym swoim dziecinnym z\u0142udzeniem sprawczo\u015bci (ja sam!). losowo\u015b\u0107 daje wi\u0119ksze poczucie kontroli nad losem.<\/li>\n
  • \nw\u0142a\u015bnie, Europa; widziana st\u0105d Polska to bogaty i komfortowy kraj, w istocie niemal Niemcy, z trzeciorz\u0119dnymi problemami, kt\u00f3re chyba z nud\u00f3w sam sobie narzuca (choroba autoimmunologiczna?). oczywi\u015bcie nikt z niczym Polski nie kojarzy.<\/li>\n
  • \nreligia; z rozm\u00f3w i obserwacji wynika, \u017ce ludzie serio kultywuj\u0105 rytua\u0142y, odwiedzaj\u0105 \u015bwi\u0105tynie, sk\u0142adaj\u0105 ofiary [16]<\/a>, bogowie pojawiaj\u0105 si\u0119 w serialach i na wygaszaczach kom\u00f3rek. obok hinduizmu intensywny islam. religia wpleciona jest w \u017cycie, traktuje si\u0119 j\u0105 jak co\u015b oczywistego, st\u0105d do\u015b\u0107 swobodne zachowanie w \u015bwi\u0105tyniach. mog\u0119 to tylko obserwowa\u0107 z zewn\u0105trz, nie wiem, na ile wystarcza to ludziom do ogarniania nieuchronnie nowocze\u015bniej\u0105cej rzeczywisto\u015bci i do zdobywania poczucia kontroli nad ni\u0105; zdaje mi si\u0119, \u017ce to nadal bardzo \u017cywy i szczery nurt, nie tak pusto obrz\u0119dowy i narz\u0119dziowo polityczny, jak zazwyczaj w Polsce. ale czy to dobrze, to te\u017c nie wiem.<\/li>\n
  • \n(oczywi\u015bcie, ludzie zachodni maj\u0105 swoje skr\u00f3ty, pozwalaj\u0105ce ogarnia\u0107 \u015bwiat przy mo\u017cliwie nie za du\u017cym wysi\u0142ku, cho\u0107by pseudomedycyn\u0119, pseudoekologi\u0119, pseudokibicowanie…).<\/li>\n
  • \nale gdybym, ja, zachodniak, mia\u0142 ju\u017c szuka\u0107 jakiej\u015b \u015bwi\u0119tej duchowo\u015bci, to chyba po prostu zamkn\u0105\u0142bym si\u0119 w domu z w\u0142a\u015bciw\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0105, ni\u017c pakowa\u0142 si\u0119 tu. mam nieodparte poczucie blagi, naci\u0105gactwa; je\u015bli bywaj\u0105 Hindusi ironiczni, to chyba s\u0105 to bramini ss\u0105cy kas\u0119 od Poszukuj\u0105cych.<\/li>\n
  • \njak do\u017cyj\u0119, to wr\u00f3c\u0119.<\/li>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    sobie samemu ku przytomno\u015bci za kilka lat; ale mo\u017ce i kogo\u015b to zainteresuje. by\u0142em w Indiach ju\u017c czwarty raz, drugi raz na p\u00f3\u0142nocy. zacz\u0105\u0142em czterna\u015bcie lat temu, w\u0142a\u015bnie na p\u00f3\u0142nocy i chyba co\u015b si\u0119 od tego czasu zmieni\u0142o – albo obiektywne otoczenie, albo oko obserwatora, albo jedno i drugie. obserwator doznaje, \u017ce jest jakby mniej […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[149],"class_list":["post-10696","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-wycieczki","tag-17-indie"],"aioseo_notices":[],"jetpack_featured_media_url":"","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vontrompka.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10696","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vontrompka.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vontrompka.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vontrompka.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vontrompka.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10696"}],"version-history":[{"count":28,"href":"https:\/\/www.vontrompka.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10696\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10740,"href":"https:\/\/www.vontrompka.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10696\/revisions\/10740"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vontrompka.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10696"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vontrompka.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10696"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vontrompka.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10696"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}